Verplichte AOV voor ZZP'ers: Wet BAZ, Peildatum en Wat Je Nu Moet Doen

Na jarenlang debatteren is het zover: de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ZZP'ers krijgt concrete vorm. Via de Wet BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen) wil het kabinet alle zelfstandigen verplichten zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. In maart 2026 is het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. In dit artikel leggen we uit wat er precies gaat veranderen, wanneer, en wat je nu al kunt doen.

Wat is de Wet BAZ precies?

De Wet BAZ introduceert een publieke basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor alle zelfstandigen in Nederland. De belangrijkste kenmerken:

• Uitkering: maximaal het wettelijk minimumloon (circa €2.100 bruto per maand in 2026)
• Wachttijd: 2 jaar na het begin van de arbeidsongeschiktheid
• Premie: 5,4% van je winst uit onderneming, met een maximum van circa €171 per maand
• Drempel: je ontvangt pas een uitkering bij minimaal 35% arbeidsongeschiktheid
• Looptijd: dekking tot je AOW-leeftijd

De verzekering is bedoeld als vangnet op minimumniveau. Het biedt geen luxe dekking: de uitkering is beperkt tot het minimumloon en pas na twee jaar wachten. Voor veel ZZP'ers die gewend zijn aan een hoger inkomen, is dit onvoldoende om van rond te komen.

De tijdlijn: wanneer gaat het in?

Het wetsvoorstel is op 23 maart 2026 naar de Tweede Kamer gestuurd. De verwachte tijdlijn:

• 2026: wetsbehandeling in de Tweede Kamer, vaststelling peildatum
• 2027-2029: verdere parlementaire behandeling en implementatie
• 1 januari 2030: beoogde inwerkingtreding van de verplichte verzekering
• 2032: eerste mogelijke uitkeringen (vanwege de wachttijd van 2 jaar)

Dit schema kan verschuiven. Eerdere plannen gingen uit van invoering in 2027, maar de complexiteit van de wetgeving en uitvoering heeft tot uitstel geleid. Wat wel vaststaat: de peildatum komt veel eerder dan de daadwerkelijke invoering.

De peildatum: waarom die zo belangrijk is

De peildatum is het moment waarop wordt vastgesteld of je al een eigen AOV hebt. Dit moment wordt naar verwachting vastgesteld in 2026, vermoedelijk rond april. De exacte datum moet nog officieel worden bevestigd.

Waarom is die peildatum zo cruciaal? Omdat hij bepaalt welke regels voor jou gelden:

Voor de peildatum een AOV? Dan overgangsrecht

Heb je voor de peildatum al een particuliere AOV afgesloten, dan val je onder het overgangsrecht. Dit betekent:

• Je bestaande polis blijft geldig als vervanging van de BAZ
• De eisen zijn relatief soepel: je verzekering moet dekking bieden bij minimaal 25% arbeidsongeschiktheid en doorlopen tot minimaal je 55e levensjaar
• Je betaalt geen dubbele premie (geen BAZ-premie bovenop je eigen AOV)
• Je behoudt zelf de regie over je dekking, wachttijd en verzekerd bedrag

Na de peildatum een AOV? Dan strengere opt-out

Sluit je pas na de peildatum een eigen AOV af, dan gelden strengere voorwaarden om uit de verplichte BAZ te stappen. De precieze eisen moeten nog worden vastgelegd, maar de verwachting is dat je eigen verzekering minstens gelijkwaardig moet zijn aan de BAZ-dekking.

Geen AOV? Dan val je onder de BAZ

Heb je geen enkele voorziening getroffen, dan word je automatisch verzekerd via de publieke BAZ zodra de wet ingaat. Je betaalt dan de premie van 5,4% over je winst.

BAZ-premie vs. eigen AOV: wat is voordeliger?

De BAZ-premie bedraagt 5,4% van je winst, met een maximum van circa €171 per maand. Dat klinkt overzichtelijk, maar de dekking is minimaal. Laten we vergelijken:

BAZ (verplicht):

• Premie: 5,4% van winst, max. €171/maand
• Uitkering: max. minimumloon (€2.100/maand)
• Wachttijd: 2 jaar
• Drempel: 35% arbeidsongeschiktheid

Eigen AOV (particulier):

• Premie: €100-€400/maand (afhankelijk van dekking en profiel)
• Uitkering: zelf te kiezen, tot 80% van je inkomen
• Wachttijd: zelf te kiezen (1 maand tot 2 jaar)
• Drempel: vaak al vanaf 25% arbeidsongeschiktheid
• Premie is fiscaal aftrekbaar

Voor ZZP'ers die meer verdienen dan het minimumloon — en dat zijn de meeste — biedt een eigen AOV betere bescherming. Met een eigen polis kun je een hoger verzekerd bedrag kiezen en een kortere wachttijd.

Meer over de kosten van een AOV lees je in ons artikel over AOV kosten als ZZP'er.

Wat moet je nu doen?

Stap 1: Heb je al een AOV? Check je polis

Heb je al een AOV, controleer dan of je polis voldoet aan de minimale eisen voor het overgangsrecht: dekking bij minimaal 25% arbeidsongeschiktheid en looptijd tot minimaal 55 jaar. Is dat het geval, dan zit je goed.

Stap 2: Nog geen AOV? Overweeg nu af te sluiten

De peildatum nadert. Door nu een AOV af te sluiten, val je onder het soepelere overgangsrecht. Je houdt daarmee zelf de regie over je dekking en voorwaarden. Bovendien geldt: hoe jonger en gezonder je bent bij het afsluiten, hoe lager de premie.

Stap 3: Denk niet dat je kunt wachten

Veel ZZP'ers denken: "het gaat pas in 2030 in, ik heb nog tijd." Maar de peildatum valt in 2026. Als je na die datum pas actie onderneemt, gelden strengere voorwaarden. En bij gezondheidsproblemen kun je worden geweigerd of een hogere premie krijgen.

Wie valt niet onder de BAZ?

Niet iedereen hoeft straks de BAZ-premie te betalen. Vrijgesteld zijn onder andere:

• ZZP'ers die al een eigen AOV hebben (via overgangsrecht of opt-out)
• DGA's (directeur-grootaandeelhouders) van een BV
• Zelfstandigen die ook in loondienst werken en via die weg al verzekerd zijn tegen arbeidsongeschiktheid
• Startende ondernemers in hun eerste jaar (overgangsperiode)

Alternatieven voor de traditionele AOV

Kun of wil je geen volledige AOV afsluiten? Dan zijn er alternatieven die mogelijk ook onder het overgangsrecht vallen:

• Broodfonds: een collectieve regeling met andere ZZP'ers. Beperkte dekking (maximaal 2 jaar), maar laag instaptarief. Lees meer over broodfonds ervaringen.
• Vangnetverzekering: een AOV met beperkte dekking en lage premie, specifiek ontworpen als minimale voorziening
• Schenkkring: vergelijkbaar met een broodfonds, maar met een andere opzet

Het is nog niet zeker of al deze alternatieven straks als geldige vervanging van de BAZ worden erkend. Houd de berichtgeving hierover in de gaten.

Veelgestelde vragen

Wordt de AOV nu echt verplicht? Ja, het wetsvoorstel is ingediend bij de Tweede Kamer. De politieke wil is er, mede onder druk van Europese afspraken. De inwerkingtreding staat gepland voor 2030, maar de peildatum valt al in 2026.

Moet ik de BAZ-premie betalen naast mijn eigen AOV? Nee. Als je een eigen AOV hebt die voldoet aan de voorwaarden, betaal je geen BAZ-premie. Je betaalt alleen je eigen premie.

Kan ik de BAZ-premie aftrekken van de belasting? Ja, de BAZ-premie wordt naar verwachting fiscaal aftrekbaar, net als een particuliere AOV-premie.

Wat als ik als ZZP'er ook in loondienst werk? Als je via je werkgever al adequaat verzekerd bent tegen arbeidsongeschiktheid, hoef je geen BAZ-premie te betalen. De precieze invulling hiervan moet nog worden uitgewerkt.