Samenwerken als ZZP'er: Juridische Vormen en Praktische Tips

Als freelancer werk je op eigen kracht, maar vroeg of laat loop je tegen een project aan dat te groot, te breed of te complex is om alleen aan te pakken. Samenwerken met een andere ZZP'er is dan de logische stap. Maar hoe regel je dat juridisch? Moet je een VOF oprichten, is onderaanneming genoeg of kun je gewoon op projectbasis samenwerken? In dit artikel bespreken we de belangrijkste samenwerkingsvormen, hun voor- en nadelen en waar je op moet letten in 2026.

Waarom samenwerken als freelancer?

Er zijn verschillende redenen waarom ZZP'ers de krachten bundelen:

• Grotere projecten aannemen die je alleen niet aankunt qua capaciteit of expertise
• Complementaire vaardigheden combineren: een designer en een developer, een strateeg en een uitvoerder
• Risico spreiden bij langlopende opdrachten
• Geloofwaardigheid vergroten richting opdrachtgevers die liever met een team werken dan met een eenpitter

Samenwerken hoeft niet te betekenen dat je je zelfstandigheid opgeeft. De kunst is de juiste juridische vorm kiezen die past bij de aard en duur van de samenwerking.

De vier samenwerkingsvormen vergeleken

1. Projectmatige samenwerking (zonder juridische structuur)

De eenvoudigste vorm: twee of meer ZZP'ers werken samen aan een project, ieder vanuit de eigen eenmanszaak. Je maakt onderling afspraken over taakverdeling, deadlines en vergoeding, en iedere ZZP'er factureert apart aan de opdrachtgever of aan elkaar.

Voordelen:

• Geen inschrijving bij de KvK nodig
• Volledige zelfstandigheid blijft behouden
• Flexibel: per project te regelen

Nadelen:

• Geen gezamenlijke aansprakelijkheid geregeld
• Onduidelijkheid als er iets misgaat
• Opdrachtgever heeft meerdere contractpartijen

Leg altijd een korte samenwerkingsovereenkomst vast, ook bij een informele samenwerking. Spreek af wie wat doet, hoe de betaling verloopt, wie het aanspreekpunt is voor de klant en wat er gebeurt als een van beide uitvalt.

2. Onderaanneming

Bij onderaanneming neemt een ZZP'er de opdracht aan en schakelt een tweede ZZP'er in als onderaannemer. De hoofdaannemer is het aanspreekpunt voor de klant en factureert aan de opdrachtgever. De onderaannemer factureert aan de hoofdaannemer.

Voordelen:

• Duidelijke rolverdeling: een aanspreekpunt voor de klant
• Geen aparte juridische structuur nodig
• Flexibel in te zetten per opdracht

Nadelen:

• De hoofdaannemer draagt het volledige risico richting de opdrachtgever
• De onderaannemer is afhankelijk van betaling door de hoofdaannemer
• In de bouw en schoonmaak geldt de btw-verleggingsregeling: je factureert zonder btw en vermeldt "btw verlegd" op de factuur

Zorg voor een schriftelijk contract tussen hoofd- en onderaannemer. Leg het tarief, de betalingstermijn, de geheimhouding en de aansprakelijkheid vast. Gebruik bij voorkeur een modelovereenkomst die door de Belastingdienst is goedgekeurd.

3. Maatschap

Een maatschap is een samenwerkingsverband waarbij twee of meer personen afspreken om gezamenlijk een beroep uit te oefenen en de winst te delen. Maatschappen komen veel voor bij vrije beroepen zoals advocaten, artsen en adviseurs.

Voordelen:

• Iedere maat behoudt recht op zelfstandigenaftrek en startersaftrek
• Eenvoudig op te richten, geen notaris vereist
• Kosten en winst verdelen naar eigen inzicht

Nadelen:

• Iedere maat is aansprakelijk voor het eigen aandeel in de schulden (tenzij anders afgesproken)
• Een maatschapscontract is niet verplicht maar sterk aan te raden
• De maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid

Let op: de wetgeving rond personenvennootschappen wordt gemoderniseerd. Het verschil tussen maatschap en VOF zal naar verwachting kleiner worden, met name op het gebied van aansprakelijkheid.

4. Vennootschap onder firma (VOF)

Een VOF is een stap verder dan een maatschap. Twee of meer vennoten runnen samen een onderneming onder een gezamenlijke naam. De VOF wordt ingeschreven bij de KvK en kan een eigen bankrekening, btw-nummer en contracten hebben.

Voordelen:

• Professionele uitstraling richting klanten
• Iedere vennoot kan gebruikmaken van ondernemersaftrekposten
• Geen minimumkapitaal vereist, oprichten is goedkoop

Nadelen:

• Hoofdelijke aansprakelijkheid: iedere vennoot is met het prive-vermogen aansprakelijk voor alle schulden van de VOF, ook die van de andere vennoot
• Minder flexibel dan projectmatig samenwerken
• Uittreden kan ingewikkeld zijn zonder goed vennootschapscontract

Een VOF is vooral geschikt als je structureel samenwerkt en gezamenlijk klanten bedient. Voor incidentele projecten is het meestal overkill.

De samenwerkingsovereenkomst: wat moet erin staan?

Ongeacht de juridische vorm is een schriftelijke overeenkomst essentieel. Neem minimaal de volgende punten op:

• Partijen: volledige namen, KvK-nummers en btw-nummers
• Scope: welke diensten lever je samen, en wat valt erbuiten?
• Taakverdeling: wie doet wat, en wie is aanspreekpunt voor de klant?
• Financiele afspraken: hoe worden inkomsten en kosten verdeeld? Welke betalingstermijnen hanteren jullie?
• Intellectueel eigendom: wie is eigenaar van het opgeleverde werk?
• Geheimhouding: een NDA-clausule beschermt vertrouwelijke informatie van de opdrachtgever
• Aansprakelijkheid: wie is waarvoor aansprakelijk als er iets misgaat?
• Uittreding en geschillen: wat gebeurt er als een partij wil stoppen of als er een conflict ontstaat?

Laat de overeenkomst bij voorkeur opstellen of controleren door een jurist, zeker bij grotere projecten. Lees ook ons artikel over wat er in een freelance contract moet staan.

Schijnzelfstandigheid bij samenwerking

Sinds de verscherpte handhaving van de Wet DBA en de introductie van de Wet VBAR moeten ZZP'ers extra opletten bij samenwerkingen. Als je langdurig en exclusief voor een andere ZZP'er werkt als onderaannemer, kan de Belastingdienst de relatie beoordelen als een verkapt dienstverband.

De belangrijkste aandachtspunten:

• Meerdere opdrachtgevers: werk niet uitsluitend voor een hoofdaannemer. Houd meerdere klanten aan.
• Zelfstandigheid: bepaal zelf je werktijden, werkplek en manier van werken
• Tarief: het rechtsvermoeden onder de Wet VBAR geldt bij tarieven onder 38 euro per uur. Bij dit tarief verschuift de bewijslast naar de opdrachtgever.
• Geen gezagsverhouding: de hoofdaannemer mag aanwijzingen geven over het resultaat, maar niet over hoe je het werk uitvoert

Het verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR is in maart 2026 geschrapt. Het kabinet werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet die meer duidelijkheid moet geven. Tot die tijd geldt het bestaande kader van de Wet DBA en het rechtsvermoeden bij lage tarieven.

Praktische tips voor een succesvolle samenwerking

• Begin klein: werk eerst samen op een enkel project voordat je een formele structuur opricht
• Communiceer open over geld: bespreek tarieven, kosten en verdeling vooraf. Geld is de meest voorkomende bron van conflict tussen samenwerkende ZZP'ers.
• Evalueer regelmatig: plan maandelijks of per project een evaluatiemoment in
• Houd je eigen administratie bij: ook bij een samenwerking ben je als ZZP'er zelf verantwoordelijk voor je boekhouding en belastingaangifte
• Verzeker je goed: controleer of je aansprakelijkheidsverzekering ook de samenwerking dekt

Veelgestelde vragen

Kan ik de zelfstandigenaftrek behouden als ik samenwerk? Ja, bij een maatschap of VOF behoudt iedere vennoot recht op de zelfstandigenaftrek, mits je aan het urencriterium voldoet. Bij onderaanneming verandert er niets aan je fiscale status.

Moet ik een samenwerking melden bij de KvK? Een maatschap en VOF moeten worden ingeschreven bij de KvK. Projectmatige samenwerking en onderaanneming hoef je niet apart te registreren.

Wat is beter: VOF of twee losse eenmanszaken? Dat hangt af van de situatie. Werk je structureel samen en deel je klanten? Dan kan een VOF logisch zijn. Werk je incidenteel samen en houd je verder je eigen klanten? Dan is onderaanneming of projectmatige samenwerking eenvoudiger en flexibeler.